Bosnjace

agaluk- posed koji pripada agi
adet - običaj, navika
azdija - plašt (obično ukrašen skupoc. vezom)
azna - vidi hazna
akšam- prvi mrak, sumrak; muslimanska
alaj - skupina, gomila, mnoštvo, maca; vojna j
alaj-barjak - zastava jednog alaja
alamanka - vrsta nemačke sablje

alat - konj riđožute dlake
amanet - zaveštanje, zavet, svetinja
anterija - vrsta gornje haljine
ar - v.axap
arambaša - v.harambaša
aratos - (u izrazu) ne bilo ga, neka ga đavo nosi
argat - Hajamni radnik, kulučar, nadničar
argatija - prisilni rad, kuluk argatluk - kuluk
argatovati - kulučiti, prinudno raditi bez plate
aršin - stara mera za dužinu
atlija - konjanik
aferim - uzvik za odobravanje: čestitam, bravo
ahar - konjušnica
adžamjija - naivno, neiskusno momče
ašluk - svakodnevni trošak
aščija - kuvar, ekonom
B
Babo - otac
babajko - hipokoristik od babo
bakračlija - stremen, uzengija
bakšiš - napojnica, poklon
balčak - držak od sablje, mača i sl.
baljemez - Ton velikog kalibra
baša - poglavar, starešina
baška - posebno, odvojeno, zasebno
bedevija - kobila dobre pasmine
bezisten - natkriveni trg, čaršija; dućan
belilo - mesto gdje se beli, pere platno
belćim - možda, valjda, verovatno
benđeluk - opojna trava ili napitak; mađije
beribet - blagoslov; sreća, napredak
beškot - dobro pečen hleb, dvopek
biljega - obeležje; meta
binjektaš - kamen sa koga se uzjakuje
binjiš - široki ogrtač, obično od crvene čohe
boščaluk - u naročitu maramu, bošču uvijen dar
breška - starinska, mala puška,
bugar-kabaiica - čobanska kabanica
bukagije - okovi za noge, negve
buljuk - četa, odred vojske; mnoštvo, gomila,
busija - zaseda, zaklon
butun(butum) - sav, ceo, celokupan: zajedno, s

V
Vaiz - poznavalac verske literaturepropovednik

vajda - korist, dobit
vezir - ministar, upravnik vilajeta
veresija - prodaja ili kupovina na poček,
veđil - zastupnik, poverenik
vilajet - pokrajina, provincija; narod,

G
Gadara - vrsta sablje oštra s obe strane
gairet - nomoć, potpora;
veselost, veselje
gradina - vrt, bašta
grozan - koji obiluje goržđem, grozdan

D
Dalbulana - turska vojna muzika,
devetak - devetogodišnja domaća životinja
deli - hrabar, neustrašiv
delibaša - zapovednik vojnog odreda
denije - noćna liturgija, bdenije
derviš - član nekog islamskog verskog reda
dert -jad, bol, čežnja
diva, diba - skupocena svilena tkanina, brokat
divan - razgovor; sabor, veće;
divit - mastionica; pribor za pisanje
dizgen, dizđen - kaiš, kožni povodac od uzde,
dizdar - zapovjednik tvrđave
dilber - dragi, dragan; lep, krasan, mio
diljka - vrsta starinske duge puške
dimišćija - vrsta sablje iz damaska
direk - drveni stub
dišer - napolje! van!
dolama - vrsta gornjeg kaputa
dorat - konj crvenosmeđe dlake
dohakati - doći kome glave, savladati - nekoga
duvar-zid
dušmanin - neprijatelj, protivnik

                            Đ
Đakonija - birano jelo, poslastica
đem - deo uzde
đemija - lađa
đečerma -jelek, prsluk
đuvegija, đuveglija - mladoženja; muž
đugum - bakreni sud za vodu
đumišli - od srebra, srebrn
đorda - vrsta sablje

                              E
Elčibaša - glavni izlaslanik
efendija - gospodin; gospodar
ećim - v.hećim

                             Ž
Ždraka - zraka
žura - mali, sitan čovek; osoba slabog karaktera

                             Z
Zazor - stid, sramota
zamandaliti - zatvoriti mandalom (polugom)
zasobice - uzastopce
zatomiti - uništiti; sakriti
začamati - dugo ostati negde, zadržati se
zvekir - metalni kolut na vratima kojim se kuca
zeman - vreme, rok
zijamet - begovski posjed
zlamenije - znamenje, znak; predskazanje
zulum - nasilje, bezakonje, teror, tiranija
zulumćar - nasilnik, tiranin

                            H
Ibrišim - svileni konac;
izmet - služba, dvorenje, usluga
izmećarka - sluškinja, služavka
izubaha-iznenada,neočekivano
intov - kola, kočije
incijel, incil - eveta knjiga

                              J
Jabana - tuđina, tuđa zemlja
jabancija - stranac, tuđinac, doseljenik,
jagluk - maramica, rubac
jazija - pisani tekst; pismo
jazicija - pisar
jalaknuti - uzviknuti "Alah", pomenuti boga
jako- istom, tek
jali - ili
jalija - obala (reke ili mora)
jankesa - torba koja se nosi sa strane, o boku
japunce - ogrtač, kabanica; pokrovac
jasak - naredba kojom se nešto zabranjuje,
jatagan - dugi krivi nož, handžar
jatak - onaj koji skriva hajduke;
jeglen- razgovor; govor, beseda
jeglenisati - razgovarati
jedek - paradni konj
jednak - odmah, smjesta
jezan - muslimanska molitva
jemenija - marama, šamija
joldaš - drug, prijatelj
jutrenje - jutarnja služba u crkvi

                               K
Kava - kafana, prostorija u kojoj se pije kafa
kavga - svađa; boj
kavgadžija - svađalica; ubojica
kavedžija - onaj koji drži kafanu, gostioničar
kadifa, kadiva - fina tkanina, somot
kaduna,kada - gospođa; ugledna žena
kadundžika - deminutiv od kaduna
kail - voljan, rad
kaldrma - put ili dvorište popločani kamenom
kaliak - kapa od krzna
kardaš drug, prijatelj
katana - pripadnk konjice, konjanik
kauk - vrsta muslimanske kape
kaur, kaurin - nevernik
kašketa - vrsta kape

                                L
Lav - posed, spahiluk
lavra - veliki manastir
lagum - mina; prokop,
lala - sultanov dvorjan
lasno- lako
lever - plaćeni vojnik
leđen - posuda za umivanje
leturđija - crkvena služba
litar - ogrlica na vratu
lobud - buzdovan
londža - mesto za razgovor u kući

                               M
Magaza - magazin; dućan
malvasija - vrsta vina
manoveki - nepoznat jezik
maha - vrsta zobnice
megdan - boj, bitka; mesto okršaja
međer - zbilja, zaista, stvarno
mezil - kurir koji na konju prenosi poštu
mezileki - koji se odnosi na mezil
mejdan - v.megdan
mejdandžija - onaj koji se bori na megdanu
meneviš - ljubičast, modroljubičast
mešte - umesto, mesto
mešćema - sud, sudnica
mljezimica - mezimica; najmlađa kći
mramor - kamen
mramorjr - stenje
mujezin - džamijski službenik
mukadem - vrsta svilene tkanine; muški pojas
munara - visoki toranj džamije, minaret
muštuluk - radosna vest;

                               N
Nabrekivati - vikati "bre", natresati se
navalija - vrsta sablje
nazorice - poizdalje, iz daljine
nakrpati - slabo govoriti, natucati
nalbantin - pokrivač konja
namah - odmal, smjesta
napokonji - posljednji
nacak - bojna sjekira
peimar - zidar, građevinar

                              O
Obeznaniti (ce) - onesvestiti(se)
oblučje - prednji deo sedla, jabuka
oberknez - knez jedne oblasti, vilajetski knez
obršter - pukovnik
ograšje - razbojište,bojište; boj, bitka
odvrći(se)- odmetnuti (se)
opadnuti - oklevetati
opteći-opkoliti
ordija - vojska; horda
orjatka - prosta žena; prostakuša;
otoka - rukavac, zaliv
ocak - kuća, dom; ugledna porodica

                             P
Paša - titula visokih građanskih i vojnih
pašaluk - oblast kojom upravlja paša;
pendžer - prozor
peškeš - dar, poklon
pinjal - vrsta noža, kama, bodež
pirlitan - nakićen, navezen
podušjs - crkvena služba za pokoj duše
pojagmiti - razgrabiti
potrošak - trošenje; upotreb
poharati - opljačkati; opustošiti
poharčiti - potrošiti; unintiti
prvobratučed - brat od strica
pridrnuti(se) - pomamiti(se)
protopop - prproto
prohesapiti - proračunati, promisliti
prstenovati - dati prsten, zaručiti, veriti
puljat - šaren, pegast konj
pusnik - đavolski čovjek, prokletnik
putalj - putast, putonog konj
puce -dugme

                              R
Raždenuti - rasterati, razagnati
razdertiti(se) - rastužiti(se)
razma - osim, izuzev
raskarati(se) - zabrnuti(se),
r'at - ukrašena konjska oprema
rahat - zadovoljan, spokojan, j
rudina - pašnjak, utrina
rumendže - bakreni sud za vodu
rusa - crvenkasta, stalni epiet za glavu
rušpa - mletački dukat

                                 S
Sajalija - vrsta čohe
sakagija - zarazna bolest u konja, slinavka
saklet - nalog, zapovest
saktisati - skršiti, slomit
samur - kuna; koža od te kune
samurkalpak - kapa od samur
saraor - vojnik koji čuva tvrđavu
saru - v. čalma
seiz - sluga, konjušar
seir - naslađivanje u gledanju lepog, radost
selam - turski pozdrav
seratlija - graničar, krajišnik
serbez - slobodno, bez etraha
serdžada, - prostirka na kojoj se klanjaju
silembet - kaiš preko prsa
sinija - okrugla trpeza, sofra
sindžilat - potvrda
sindžilatiti - potvrditi
sindžir - lanac; okov
skerlet - tkanina crvene boje
sobet - dogovor, skup; poselo
sovra, sofra - nizak sto, trpeza
ermajli - srebrn, ukrašeen srebrom
erčali - staklen
stambolska- izrađena u Stambolu,
starostavan,staroslavan-od davnine,
stolak - stolica; presto
struka - ogrtač
subaša - pomoćnik ili zamenik banše, poglavara

                             T
Tabor - logor; odred vojske
taincija - ekonom, intendant
tatar, tatarin - konjanik pismonoša
tataranka - vrsta strele
tevabija - svita, pratnja; sledbenici, i
teva - hoće, valja da
teveneli - naprazno, besciljno
telal -javni objavljivač, oglasivač, dobošar
tenef - konopac, uže
terzija - krojač
testir - odobrenje, dopuštenje
teferpč - provod u prirodi
tefter - računska knjiga; spisak
teftiš - pregled, inspekcija; istraga
timar - feudalni posed,
spahiluk - poljsko dobro
toke - ukrasni oklop od metalnih pločica
tolkovati - tumačiti
tulumina - meh, meešina
tumbak - tuč, bronza

                                  Ć
Ćaba - sveto mjesto; hodočašne do ćabe
ćardžija - onaj koji ide za ćarom, dobitkom,
ćeif, neiv - rasploženje, zadovoljstvo,
ćemer - pojas u kome se nosi novac;
ćentalambas daiickinja - vrsta starinskog
ćesar - car
ćurak - ogrtač postavljen krznom, kožuh

                                 U
Ubav - lep, divan
uvjedžbati - proceniti
uleva - vojnička plata
unkaš - prednji uzdignuti deo sedla
uostrit (se) - naoštriti se, naljutiti se
urokljiv - koji je urečen, koji je zle kobi
utva - divlja patka
uhititi - uhvatiti
učkur - uzica kojom se vezuju gaće, svitnjak

                                F
Ferman - sultanov ukaz, naredba, zapovest
frenđija - kula sazidana na francuski način

                              H
Haber - vest, glas
hazna - blagajna, riznica
hazur - spreman, gotov
hanin - izdajica, odmetnik, nevernik
hajvan - životinja. stoka
hak - pravo, pravda; zasluga
halaliti - oprostiti; blagosloviti; pokloniti
han - gostionica
handžar - kratki krivi mač, jatagan; veliki nož
harambaša- vođa hajduka
haramija - razbojnik, zlikovac
harač - trošak, izdatak
harčiti - trošiti
hatar - naklonost, ljubav, volja
hadžija - onaj koji je išao na hadžiluk
hesap - račun
hećim - lekar

                                Č
Čair - livada
čalma - planto omotano oko fesa
čardak - veća prostorija na spratu istočnjačke kuće sa tremom prema ulici; doksat, balkon; lepa višespratna kuća, dvorac
čatiti - čitati molitvu
čauš - podnarednik u turskoj vojsci; glasnik; čekrkli-čelepka - perjanica na kapi
čengel - gvozdena kuka za vešanje i mučenje
čilaš , čile - konj sivobele dlake, belac
čultan - konjski pokrivač, pokrovac

                              DŽ
Džas - strah, strava
džeba - bojni oklop
džebana - municija
dževap - dogovor; razlog
dževerdan - naročito ukrašena puška
džilitati - bacati koplje

                                   Š
Šenluk - veselje, slavlje uz pucnjavu pušaka
šer, šeher - veliki grad, varoš
šestoper, - buzdovan sa šest pera
šićar - plijen, korist, dobit
šićardžija - čovjek koji je lakom na dobitak,
šurkulija - šana