|
Ime sela.
Bazu imena ovog sela
čini reč Bošnjak, a po legendi negde za vreme Turaka doselile
su se
četiri porodice iz Bosne i nastanile na zemljištu preko puta
bošnjačke crkve. Bila su to četiri brata. Njihovim naseljavanjem
na lokalitetu koje sada nosi ime Staro selo, stvoreno je selo koje
se prozvalo Bošnjace, a po nekima
Bošnjak.
Iz prošlosti sela. Iz turskog
deftera iz 1516. godine, koji je objavila Radmila Tričković u tomu
XI „Leskovačkog zbornika“, vidi se da se selo Bošnjak
beleži u dva maha: najpre kao zijametsko selo kruševačkog sandžaka
pod imenom Šušelj-Bošnjak, a potom kao timariotsko selo u mahali
Dubočici pod imenom Bošnjak.
Dugu istoriju Bošnjaca potvrđuju srednjovekovni ostaci nađeni u
njegovom ataru na mestu zvanom „Selište“, kao
i otkriveni ostaci manastira Vojlovice
u prostoru koje zahvata selo Veliko Vojlovce, čiji su, inače,
kaluđeri
izbegli ispred Turaka i kod Pančeva osnovali istoimeni manastir.
Po nekim kazivanjima neko vreme po zaseljavanju,
u starom selu Bošnjacu, nastala je „mreška“- pomor ljudi. Na savet
neke vračare, stanovnici prvobitnog Bošnjaca su napustili svoje
naselje i nastanili se na obali reke Jablanice i potoka koji se u
selu Bošnjacu uliva u Jablanicu. Na tom prostoru zaseljeno
Bošnjace, tokom vremena izraslo je u jedno od najvećih seoskih
naselja Donje Jablanice.
Ove činjenice jasno govore da se
Bošnjace nije zaselilo posle dolaska Turaka, već pre njih, kao i
mnoga druga sela u Leskovačkoj kotlini. U pogledu vremena nastanka
sela, gore navedena legenda nije pouzdana. Očigledno je da su
selo zaselili doseljenici iz Bosne, možda rudari dovedeni od
kralja Milutina. Lokalitet Kopaci u ataru sela ukazuje na
mogućnost vađenja rude. Kako je u Srbiji dolazio veliki broj
rudara – Sasa (Sasini) iz Bosne, ova pretpostavka može biti veoma
blizu istorijskim činjenicama. Utoliko
pre što se Donja Jablanica graniči sa Pustom Rekom i Gornjom
Jablanicom koje su zone bile u srpskoj srednjovekovnoj državi
obeležene kao rudarske. Na oko 30 km na zapadu od Bošnjaka leži
Rudna planina, zatim Slišanski andezitski basen i najzad Radan
koji je toponim vrlo moguće postao od Rudana (Rudne planine).
Kao opštinsko mesto leskovačke nahije na
području „Uprave oslobođenih predela“ 1877/78.godine selo je imalo
svog predsednika suda, 2 člana suda i 11 odbornika i predstavljalo
je upravni prosvetni centar.
U crkvenoj porti je bila 1879. godine
smeštena i sreska kancelarija
jablaničkog sreza.
* Jedna zanimljiva priča govori o vremenu
posle reforme turskog carstva i ukidanja spahijskog sistema,
razvlašćene spahije i osioni Arbanasi iz Gornje Jablanice,
nasrtali su na selo Bošnjace u nameri da ga počitluče (stave pod
svoju „zaštitu“). Bošnjačani su se potčinjavanju usprotivili, ali
da bi sačuvali svoju slobodu, to jest status srpskog slobodnog
sela, morali su da idu u Carigrad i da od Porte traže potvrdu da
su slobodno selo i da ih niko ne može podvlastiti. U toj
delegaciji bio je neko iz roda Stambolci, koji se u Carigradu
istakao svojom hrabrošću i aktivnošću. Delegacija je uspela da
dobije potvrdu turske vlade da je selo Bošnjace slobodno selo i da
ga na silu niko ne može podvlastiti. Po povratku kući, ovaj rod iz
Bošnjaka dobio je naziv Stambolci. Selo je do kraja turske
vlasti ostalo slobodno, a po svršetku rata nije plaćalo agrarni
dug.
|
podaci
istorija