Bosnjace

Danasnje Bosnjace ima crkvu za koju njen letopisac drzi da je podignuta jos u XIV veku. Dragutin Djordjevic, medjutim, smatra da ta crkva, s obzirom na njenu arhitekturu i dimenzije, moze poticati iz XVI veka. Djordjevic takodje smatra da je Bosnjacka crkva zajedno sa okolnim stanovnistvom stradala u vreme drugog austrougarsko-turskog rata, kada je pod Arsenijem IV Sakabentom izbegao i drugi kontigent Srba koji je bio kompromitovan ucescem u tom ratu, a Arnauti poceli da navaljuju u zupne krajeve Jablanice i Puste Reke i da potiskuju zaostalo stanovnistvo. Pocetkom proslog veka crkvu u Bosnjacu obnovio je vodja jablanickih ustanika u prvom srpskom ustanku, Karadjordjev bimbasa Cvetko Vranovacki; ali ona ni u to vreme nije ostala postedjena, vec je spaljena, kojom prilikom je izgoreo i njen ikonostas. Obnovljena jos jedanput posle 11 godina, ona je opet nastradala 1841. godine, kada je u okolini Leskovca buktala poznata nisko-leskovacka buna pod Stankom Bojadzijom iz Vlasotinca i drugima. D. Djordjevic pise da je Bosnjacka crkva i posle ove bune ubrzo oporavljena i pocela da sluzi. Tom prilikom njen zapadni trem pretvoren je u papertu ( pripratu ), a sa juzne strane dodat novi trem.

Kao sto je vec pomenuto, Bosnjacka crkva je minijaturnih dimenzija ( dugacka 20 koraka, a sa tremom siroka 14 koraka ), a uz to jos preko 1 m ukopana u zemlju. U ranije vreme bila je pokrivena plocama. Ona ima polukruznu apsidu, a istocno od trema sa 6 stubova i jednu posebnu prostoriju.

Prolazeci nasim krajevima odmah po njihovom oslobodjenju od Turaka ( 1877/78. g. ), Mita Rakic je video i Bosnjace. On kaze da ovo selo „ima crkvu sv. Petku koja je skoro gradjena, skupo stala, ali nakaradjena“.

Crkvu u Bosnjacu opasuje debeo i visok zid od nepecenih cigala, sa tri kapije. Sagradio ga je jos u tursko vreme (1872/74.g.) tutor ovog hrama, leskovacki trgovac Stojan Petkovic zv. Adzibektasevic. Inace, uz crkvu su sagradjena i tri konaka: prvi 1860. g., drugi 1879/81. g. i treci 1897. godine. U prvom je bila skola manastirskog metoda, a u drugom je neko vreme nacelstvo sreza jablanickog imalo svoje kancelarije.

Od crkvenih znamenitosti D. Djordjevic pominje nekakav antimins koji je bio osvecen od strane patrijarha Arsenija IV, i nekakvo rukopisno jevandjelje. Antimins je uzeo episkop Dimitrije prilikom kanonske vizitacije 1887. g., a Milos Milojevic drugom prilikom jevandjelje. Ne zna se sta je dalje sa tim predmetima ucinjeno. I jedno i drugo zabelezio je crkveni letopisac T. Popovic, koji je po crkvenim i bogosluzbenim knjigama ostavio i druge beleske „znacajne za istoriju ne samo crkve nego i okoline“.

D. M. Djordjevic, iz cijeg clanka poticu i prednji podaci o Bosnjackoj crkvi, tvrdi da svi svestenici pri ovom hramu u ranije vreme pripadaju „familiji Popovica iz Turekovca“. On o njima, pominjuci ih, pored ostaloga, pise: „Svi ovi spomenuti i nespomenuti svestenici drzali su prostrane slivove Jablanice i Puste Reke, a neko vreme drzali i sliv Veternice. Velika udaljenost naselja, gusto posumljeni krajevi, opasnost od Arnauta, bile su smetnje u vrsenju sluzbe i pastirstvovanja ovih mucenika. Zbog toga su oni morali da drze dobre konje, dobro oruzje, da imaju na putu dobre i verne parohijane i sklonista. Casno, posteno i dostojanstveno, svi svestenici iz roda Popovica su izvrsili svoj zadatak. Jedan dugacak lanac svestenika iz roda Popovica protezao se skoro dva veka kroz mucnu istoriju naroda ovog kraja i ove crkve. Sa ovakvim svestenstvom crkva bosnjacka je dala svoj puni doprinos stvari crkve uopste i stvari nacije, odigrala znacajnu ulogu u pokretu za oslobodjenje od Turaka i sacuvala uspomenu na ona burna vremena“.

Najznacajniji renoviranje same crkve uradjeno je 2006 god. za vreme sluzbe protojereja Blagoja Blagojevica sa zavrsetkom radova na dan crkve 8. avgust.

Po specijalnom projektu zavrseno je svojevrsno "konzerviranje" crkve.Zamenjeni su osteceni delovi zidova, drvena oronula gradja krova i stubova kao i sam krov. Spoljasnja fasada potpuno obnovljena i zamenjena savremenim materijalima. Postavljeni betonski stubovi ojacanja.

Sama unutrasnjost crkve nije obnavljana, zidovi i ikonostas su ostali autenticni.Crkva je zadrzala raniji orginalni izgled i autenticnost sto je i bio cilj projekta.

Po dolasku ( 2007 ) oca Dejana Dimitrijevića, koji u medjuvremenu postaje arhijerejski namesnik jablanicki, nastavilo se sa uredjenjem hrama. Kompletno je renoviran enterijer crkve sa

uradjenim podom od granitnih ploca, zastakljen trem crkve, stari konak generalno preuredjen, prilazni put asfaltiran ( 400 m ), asfaltiran plato ( 150 m2 ), eletrifikacija dvorista i objekata.

U toku je izgradnja novog konaka povrsine 800 m2, izgranja porusenog crkvenog zida duzine 1000 m i renoviranje i obnova ikonostasa.